سه‌شنبه, 14 مرداد 1399
 |  رنگ  |  + . -
ADA
بستن این پنجره
این سایت مطابق با استاندارهای ADA برای نابینایان مناسب‌سازی شده و سازگاری این استاندارد در بخش‌های مختلف لحاظ گردیده است.
بستن این پنجره
دهه امامت و ولایت
شعار سال 99
ساماب
It
ملاقات عمومی
تقدیر از کادر درمانی در برابر کرونا
خدمات غیرحضوری پیشگیری از کرونا
تالار گفتگوی مجازی
سوت زنی
اطلاعیه رودخانه ها
اطلاعیه چاه ها
سازگاری با کم آبی
احراز هویت بر خط

پیش­ بینی لزوم همکاری میان کشورهای حوضه هریرود بر اساس نظریه بازی

 

 

پژوهشگران:

محمدرضا علوی مقدم

حمید عمرانیان خراسانی

 

مجری: دانشگاه آزاد اسلامی واحد مشهد

 

کارفرما: شرکت آب منطقه­ای خراسان رضوی - گروه تحقیقات کاربردی

 

سال: 1395

 

دریافت فایل گزارش نهایی

 

 

چکیده پژوهش:

امروزه محدودیت منابع آب شیرین باعث تمرکز بیشتر بر رودخانه های مرزی و آب‌های مشترک شده و آنها را به یکی از موضوعات چالش‌برانگیز در روابط بین دولت­ها و ملت­ها تبدیل نموده است. رودخانه­های مرزی ایران در سرحدات مرزی استان خراسان رضوی نیز از این قاعده مستثنی نیستند. در این تحقیق هیدروپولیتیک سه کشور ایران، افغانستان و ترکمنستان در حوضه آبریز هریرود مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفته و بر اساس تئوری بازی چگونگی تعامل بین سه کشور مدلسازی شده است. برای این منظور از مطالعه کتابخانه­ای، بررسی اسناد موجود و اطلاعات بانک جهانی استفاده شده است. اصولاً موضوعات «عدالت و برخورداری» که توسط آن یک جامعه شکل می­گیرد خود از طریق فرایندهای منازعه، مذاکره و همکاری پدیدار می­شود. در سطح جهان رودخانه‌های اردن، نیل، دجله و فرات، آمودریا و سیردریا و مکونگ جزء پرتنش‌ترین رودخانه‌های بین‌المللی شناخته‌شده‌اند. قرار گرفتن ایران بین دو حوضه بسیار پرتنش دیپلماسی آب آمودریا (جیحون) –سیردریا (سیحون) از یک سو و دجله-فرات از سوی دیگر و همچنین تنش‌های سیاسی و بحران‌های ژئوپولیتیک در منطقه غرب آسیا (خاورمیانه)، پیچیدگی‌های دیپلماسی آب ایران را تشدید کرده‌است. کمبود آب در فلات ایران اهمیت رودخانه های کم آب مشترک بین کشورها را نیز افزایش داده به گونه ای که امروزه رودخانه های فصلی بین دو کشور ایران و ترکمنستان حساسیت های فراوانی را بین دو کشور ایجاد کرده، این درحالی است که دسترسی به منابع آبی در کشور ترکمنستان راحت تر از ایران است. ایران و دو کشور افغانستان و ترکمنستان به‌عنوان ذینفعان منابع آبی مشترک همواره به دنبال استفاده حداکثری و بیشینه کردن منافع خود از رودخانه ها هستند. صددرصد از آب کشور ترکمنستان-به عنوان یکی از کشورهای مدعی در حوضه هریرود- از خارج از این کشور تأمین می‌گردد، بنابراین این کشور از منظر امنیت آبی، بشدت آسیب‌پذیر است و تلاش‌های زیادی برای دسترسی بیشتر به منابع آبی این حوضه مشترک انجام می‌دهد. با توجه به اینکه ایران در منطقه­ای خشک و نیمه‌خشک قرار دارد، جهت توسعه، به منابع آب بیشتری نیاز دارد به همین جهت کنترل و بهره‌برداری از آب‌های مرزی را برای خود ضروری می­داند؛ اما بنظر می­رسد سیاست­ورزی آبی ناصحیح و تصمیمات خودسرانه و دنبال کردن نتایج برد- باخت برای کشورهای حاشیه این رودخانه­ها به ضرر ایران خواهد بود. هرچند برداشت بی­رویه آب توسط افغانستان و نداشتن رژیم حقوقی مناسب نیز زمینه چالش و منازعه بر سر آن­ها، در روابط بین سه کشور ایران، افغانستان و ترکمنستان سایه خواهد انداخت. در این تحقیق تلاش شده به گونه ای مطالب جمع آوری و جمع بندی گردد که در صورت ایجاد هرگونه شرایط مذاکره با طرفین برای مسائل آبی هریرود، طرف ایرانی با شناخت جامعی از شرایط حاکم بر کشورها بویژه افغانستان وارد صحنه مذاکرات گردد.


بازدید:314