در سومین نشست رویکرد اجتماعی به آب صورت گرفت
این نشست در سالن شهید عباسپور شرکت مدیریت منابع آب ایران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، مدیر عامل شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی در سومین نشست رویکرد اجتماعی به آب با موضوع "مدیریت مشارکتی؛ تجربه خراسان رضوی" مدیریت مشارکتی آب و مشارکت بهره برداران آب در تصمیم سازی و تصمیم گیری را موثرترین روش برای مدیریت منابع آبی توصیف کرد.
محمدعلی نعمت نژاد گفت: ما میراث دار کسری مخزن آبخوان‌ها هستیم و اکثر دشت‌های ما ممنوعه و ممنوعه بحرانی است که در نتیجه عدم اجرای ماده ۱۲ قانون توزیع عادلانه آب مبنی بر نصب لوازم اندازه‌گیری بر روی چاه‌های آب به وجود آمده است.
وی افزود: ۴۲ سال از وضع این قانون می‌گذرد اما هنوز بسیاری از چاه‌های آب به لوازم اندازه‌گیری مجهز نشده است لذا اولین گام این است که این لوازم بر روی چاه‌های آب نصب شود.
نعمت نژاد گام بعدی برای مدیریت منابع آبی را، مدیریت مشارکتی عنوان کرد و گفت: مدیریت مشارکتی دارای دو بخش واگذاری تصدی‌گری‌های دولت و مشارکت بهره برداران در تصمیم سازی و تصمیم گیری‌ها است.
وی افزود: بهره برداران باید در تصمیم سازی و تصمیم گیری‌ها مشارکت جدی داشته باشند، البته شرایط مناطق مختلف کشور متفاوت است و بر اساس این تفاوت‌ها باید برنامه‌ریزی شود.
مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان رضوی، موضوع مهم دیگر در تعادل بخشی را موضوع بازار آب عنوان و آن را شمشیر دو لبه توصیف کرد و گفت: بازار آب باید به صورت خردمندانه اجرایی شود. وی افزود: در استان خراسان رضوی ۳۳ تفاهم نامه با تشکل‌های کشاورزی امضا شده و تنها در دو دشت باقی مانده نیز تا پایان سال جاری این تفاهم نامه‌ها به امضا خواهد رسید که نقش مهمی در مدیریت منابع آبی دارد.
پیش از سخنان مدیرعامل آب منطقه‌ای خراسان رضوی علیرضا الماس‌وندی معاون تلفیق و امور تنظیم‌گری شرکت مدیریت منابع آب ایران و علی پوراحمد رئیس حوضه آبریز فلات مرکزی و حوضه‌های شرقی کشور درباره وضعیت منابع آبی و مدیریت مشارکتی آب مطالبی را عنوان کردند. پور احمد گفت: مشارکت به معنای حضور داوطلبانه افراد پای کار اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی است که موجب بهبود شرایط و ارتقای نتایج و ایجاد حس تعلق مالکیت و استقلال برای مشارکت کننده می شود.
در ادامه این نشست معاون حفاظت و بهره‌برداری آب منطقه‌ای خراسان رضوی به بیان اقدامات انجام شده در خراسان رضوی در خصوص مدیریت مشارکتی آب پرداخت و گزارشی از روند انعقاد تفاهم نامه‌های مدیریت مشارکتی با ۳۳ تشکل کشاورزی در استان را ارائه کرد.
غلامرضا ممدوحی گفت: با مشارکت تشکل‌های کشاورزی تاکنون ۲۰۸ جلسه مدیریت مشارکتی برگزار شده که ۱۰۲۹ مصوبه داشته‌اند در حالی که حتی یک ریال برای این جلسات هزینه نشده است و تشکل‌های کشاورزی با هزینه خود این کارها را انجام داده‌اند.
وی افزود: اکنون بیش از ۹۷ درصد چاه های برقی کشاورزی در خراسان رضوی با همکاری و تامین هزینه تشکل‌های کشاورزی به کنتورهای هوشمند مجهز شده است و این تشکل‌ها علاوه بر آن در حل اختلافات آبی و یکپارچه سازی اراضی کشاورزی و تمدید مهلت پروانه چاه‌ها دخیل هستند. ممدوحی کاهش ۷۰ درصدی تشکیل پرونده‌های قضایی بین آب منطقه‌ای و بهره برداران را از ثمرات دیگر اجرای طرح مدیریت مشارکتی عنوان کرد.
بر اساس این گزارش ابوالفضل کرباسی عضو شورای حفاظت دشت نیشابور و نماینده کشاورزان در حوضه آبریز این دشت نیز ضمن ارائه گزارشی از روند شکل‌گیری تشکل‌های کشاورزی در منطقه نیشابور، مدیریت پایدار و اعتماد به تشکل‌های کشاورزی را مهم توصیف کرد و با اشاره به قانون اخذ جریمه اضافه برداشت از چاه‌های کشاورزی گفت: طبق قانون این مبالغ باید برای تعادل بخشی در همان دشت هزینه شود که در خراسان رضوی تاکنون ۱۵0 میلیارد تومان جرایم اضافه برداشت اخذ شده اما این مبالغ در تعادل بخشی دشت‌ها هزینه نشده است.
اسماعیل برادران حسینی رئیس هیئت مدیره انجمن آب دشت مشهد سخنران بعدی این نشست بود که با اشاره به اینکه در دشت مشهد ۶۰۰ حلقه چاه مربوط به آب شرب مشهد قابل بازیافت است اما چون در ایجاد تصفیه خانه‌ها موفق نبوده‌ایم ۷۰۰۰ هکتار از اراضی حاشیه کشف رود با فاضلاب آلوده کشت و کار می‌شود. برادران حسینی افزود: اگر تصفیه خانه‌ها به موقع و به اندازه ایجاد می شد 70 درصد آب مصرفی شرب مشهد قابل بازیافت بود که با انتقال به ا راضی کشاورزی غرب مشهد می‌توانستیم ۴۰۰ حلقه چاه کشاورزی را از چرخه برداشت از آبخوان خارج کنیم.
در ادامه این نشست طرح "خاتم" به عنوان آغاز یک گفتمان نو در مدیریت منابع آب، توسط مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی ارائه شد.
کاظم جم در این بخش خشکسالی ها و تغییر اقلیم، مبانی مدیریتی آب و قوانین بخش آب، تضاد منافع نهادهای موثر در مدیریت آب و عدم یکپارچگی در مدیریت منابع آب، نبود بسترهای مناسب و کافی برای ایجاد یک گفتمان مشترک بین حاکمیت و بهره برداران را از دلایل اصلی مناقشات آب در دهه‌های اخیر ذکر کرد و گفت: بحث آب که مهم‌ترین مسئله در زندگی بشر است باید قوانین به روز داشته باشد و قوانین بر اساس مقتضیات و سفره کشاورزان تدوین شود.
جم با بیان تاریخچه مشارکت در مدیریت منابع آب افزود: طرح تعادل بخشی و تعیین تکلیف چاه‌های غیر مجاز قبل از دهه ۹۰ مطرح شد اما تقابل بهره‌برداران و دولت مانع توفیق این طرح شد تا اینکه در دهه ۹۰ بحث تعامل با بهره برداران مطرح شد.
وی در این خصوص اظهار داشت: بسترسازی گفتمانی و تشکیل جمع‌های نخبگانی در این رابطه اهمیت زیادی دارد تا نگاهی نو به حوزه آب به وجود آید. کاظم جم گفت: اعتقاد داریم که مدیریت آب در کشور دارای سه ضلع حاکمیت، بهره‌برداران و اطلاع رسانی و روابط عمومی است؛ که روابط عمومی‌ها باید در این خصوص گفتمان ساز باشند و مشکلات اجتماعی مرتبط با آب را رصد کنند.
وی نگاه سنتی به روابط عمومی‌ها را یکی از مشکلات این نهاد در کشور عنوان کرد و افزود: روابط عمومی‌ها باید سند چشم انداز داشته باشند.
مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، به تدوین سند چشم انداز روابط عمومی‌های شرکت‌های آب منطقه‌ای در سه سال گذشته اشاره کرد و اهداف این سند چشم انداز را جلب مشارکت نهادهای حاکمیتی و تخصصی و بهره‌برداران در راستای تعادل بخشی، بسترسازی ایجاد اعتماد متقابل بین بهره‌برداران و آب منطقه‌ای، افزایش سواد آبی بهره‌برداران در راستای نزدیک کردن دیدگاه‌ها و نگرش‌ها به مدیریت منابع آبی و حمایت و تقویت سمن‌های محیط زیستی و آبی برای حمایت از الگوسازی و مدیریت صحیح مصرف آب و نقش تسهیل‌گری این مجموعه‌ها در تسریع روند اجرای طرح‌های حفاظتی و مدیریتی منابع آب عنوان کرد.
وی پیش از بیان اهداف طرح رسانه‌ای خاتم از رونمایی طرح رسانه‌ای "ردا" در شانزدهمین سال اجرای طرح داناب در دو هفته آینده خبر داد و با بیان اینکه در طرح خاتم، خبرنگاران افتخاری از درون تشکل‌های کشاورزی انتخاب و آموزش می‌بینند در خصوص اهداف طرح رسانه‌ای خاتم گفت: نزدیک کردن دیدگاه‌ها و نظرات بخش دولتی با بهره‌برداران، انعکاس و انتشار آخرین اخبار بخش آب در حوزه کشاورزی با رویکرد استفاده بهینه از منابع آب و معرفی تجارب موفق در این بخش، شکل‌گیری جمع‌های نخبگان و هم‌اندیشی بین شرکت آب منطقه‌ای و بهره‌برداران منابع آب و ارزیابی عملکرد شرکت آب منطقه‌ای توسط خبرنگاران طرح خاتم با نظرسنجی از مجموعه بهره‌برداران کشاورزی دشت‌های استان از اهداف اصلی طرح رسانه‌ای خاتم است.
پیش از سخنان مدیر روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی، عبدالله اسکویی رئیس گروه روابط عمومی و اطلاع رسانی شرکت مدیریت منابع آب ایران، شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی را پیشگام ارائه طرح‌های نو توصیف کرد و گفت: تجربه طرح داناب را از روابط عمومی شرکت آب منطقه‌ای خراسان رضوی گرفتیم و به کل شرکت‌های آب منطقه‌ای کشور تعمیم دادیم. وی افزود: طرح رسانه‌ای خاتم نیز که اخیراً در آب منطقه‌ای خراسان رضوی طراحی و اجرا شده است، شروع یک تحول رسانه‌ای است و نوید بخش این است که دوران پیام‌های یک طرفه به پایان رسیده است و باید نوع ارتباطات ما در قالب ارتباط مشارکتی تعریف شود. اسکویی گفت: اینکه تولید پیام توسط خود کشاورزان انجام شود یک تحول است که خوشبختانه در طرح خاتم گام‌های اول آن برداشته شده است.
وی افزود: انشاالله طرح خاتم که آغاز گفتمان نو در مدیریت منابع آب است را به تمام استان‌های کشور تعمیم خواهیم داد.
در ادامه این نشست کارشناسان و دانشگاهیان به طرح نظرات خود در ارتباط با ضرورت‌های مدیریت مشارکتی آب پرداختند.
