مدیر عامل شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی با اشاره به اینکه از 37 محدوده مطالعات آبی استان 33 محدوده ممنوعه و بحرانی محسوب می شوند اظهارکرد: در سال های اخیر شاهدیم که برای افزایش سطح زیر کشت کشاورزان در برداشت از سفره های آبی زیر زمینی از یکدیگر پیشه می گیرند و این کار به نوعی رقابت و نه فرهنگ در میان این قشر تبدیل شده است این در حالی است که به گفته بسیاری از کارشناسان اگر وضع بر همین منوال ادامه یابد در آینده نه چندان دور شاهد نابودی دائم سفره های آبی زیر زمینی در استان خواهیم بود.
بنا به گزارش روابط عمومی شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی، محمدحسین جعفری گفت: منابع آب در اختیار استان را آب های سطحی و سفره های آبی زیر زمینی تشکیل می دهند و متناسب با اقلیم هر منطقه جغرافیایی نسبت استفاده از این دو منبع تغییر می کند که در خراسان رضوی این نسبت بیشتر به سمت آب های زیر زمینی است ضمن اینکه حجم آبهای تجدید شونده در حوزه آب های زیر زمینی بیشتر از آب های سطحی است بنابراین اتکای استان بیشتر به این منابع بر می گردد.
وی افزود: استفاده بی رویه از منابع آبی زیر زمینی از حدود نیم قرنی که از آغاز حفر چاه در ایران می گذرد منجر به افزایش برداشت آب از این سفره ها نسبت به تجدید این منابع شده است. قبل از حفر چاه تامین آب از طریق قنات صورت می گرفت که این ساخته دست بشر که مهد ایجاد آن به ایران باز می گردد همانند چشمه به صورت طبیعی این نسبت را مدیریت می کرد اما با ورود تکنولوژی حفر چاه نفوذ در ضخامت لایه اشباع به 50 متر درون سفره های آبی زیر زمینی رسید که منجر به ایجاد تغییرات گسترده در لایه های درونی زمین گردید. این در حالی است که علی رغم اینکه هیچ تغییری در لایه بیرونی زمین دیده نمی شود بنابراین اثبات افت سطح آب های زیر زمینی و تبعات آن برای کشاورزان و افکار عمومی کاری دشوار است.
مدیرعامل شرکت آب منطقه ای خراسان رضوی خاطر نشان کرد: در استان خراسان رضوی سالانه یک میلیارد متر مکعب بیش از حجم آب تجدید شونده استفاده می شود که منجر شده سالانه یک متر از لایه اشباع سفره آب زیر زمینی را از دست بدهیم که دیگر قابل تجدید نخواهد بود.
وی بیان کرد: با احتساب محدوده مطالعاتی قوچان و شیروان که بخش اعظم آن در استان خراسان شمالی واقع شده به طور کلی خراسان رضوی دارای 37 محدوده مطالعاتی است که از این تعداد 22 محدوده ممنوعه، 12 محدوده ممنوعه بحرانی و 3 محدوده آزاد هستند که این مساله نشان دهنده وضعیت بسیار نامناسب سفره های آبی زیر زمینی است.
محمدحسین جعفری با اشاره به اینکه در حال حاضر ما در موج سوم خشکسالی که همان نابودی سفره های آبی زیرزمینی است قرار داریم گفت: این مساله یک نوع مرگ خاموش برای طبیعت استان است و این امکان وجود دارد که روزی به طور ناگهانی در چاه ها آبی برای استخراج وجود نداشته باشد.باید بگویم که خشکسالی های تدریجی سال های گذشته در حصار استفاده از منابع آبی زیر زمینی پنهان شده بود به ویژه در 12 منطقه ممنوعه بحرانی ممکن است به عینه تبدیل شود و راهکار آن فقط صرفه جویی است. در 64 آیه قرآن بر اهمیت آب تاکید شده و اگر در آنها تاملی صورت گیرد راهکارها بیشتر مشخص می شود.
وی در رابطه با اینکه تصور عموم مردم این است که بیشتر آب مصرفی در شهرها است گفت که فقط 7 درصد آب برداشت شده برای مصارف خانگی مورد استفاده قرار می گیرند و 90 درصد مصارف منابع آب در بخش کشاورزی است که عمده نگرانی های ما را تشکیل می دهد و متاسفانه علی رغم اطلاع رسانی های پی در پی، کشاورزان این موضوع را جدی نمی گیرند تا جایی که برداشت از چاه ها توسط روستاییان به نوعی مسابقه و رقابت تبدیل شده و هنوز فرهنگ استفاده از این نعمت خدادادی در روستاها نهادینه نشده است و متاسفانه وضعیت نامناسب است چرا که در جایی هم که سیستم آبیاری بارانی یا قطره ای اجرا می شود منجر به کاهش مصرف آب نمی شود و فقط به افزایش محصول و سطح زیر کشت کمک می کند و مسئولان علی رغم هزینه های کلانی که در این بخش کرده اند به تنها مساله ای که توجه نکرده اند صرفه جویی در مصرف آب است.همچنین آب به صورت کاملا رایگان در اختیار این گروه قرار می گیرد علی رغم اینکه آب یک کالای اقتصادی است و برای متعادل کردن مصرف آن باید بهای استفاده از آن نیز افزایش یابد تا از مصرف بی رویه این مایه حیات جلوگیری شود.
